Eyüpsultan Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Yün canlı bir liftir; yüzeyindeki pulcuklu tabaka sıcak ve alkali suda kabarır, mekanik hareketle komşu pulcuklara kenetlenir. Keçeleşme dediğimiz bu değişim geri alınamaz; halı sertleşir, ölçüsü küçülür. Lifi esnek tutan doğal yağ lanolin ise sert alkali ürünlerle birlikte gider. Bu yüzden Defterdar ve İslambey'den gelen yün halılarda ılık su, nötre yakın ya da hafif asidik ürün ve ölçülü mekanik etki kullanıyoruz.

İpekte tablo daha ince: lif ıslakken mukavemetini kaybeder, boya haslığı sınırlıdır, uzun temas hemen iz bırakır. Shaggy halının sorunu ise kimyadan çok geometridir; uzun havlar ıslanınca birbirine dolanır, yanlış kurutulduğunda tabanda yapışık bir tabaka oluşur. Çırçır ve Akşemsettin taraflarından aldığımız shaggy halılarda hav ayırma işini kurutma başlamadan önce yapıyoruz, çünkü kuruyan dolanma sonradan açılmıyor.

Renk akması yıkamadan önce denenir

Migrasyon, bir ipliğin boyasının ıslak ortamda komşu ipliğe yürümesidir. Riski yüksek görülenler kök boyalı el dokumaları ile koyu kırmızı ve lacivert ipliklerin açık zeminle yan yana durduğu halılardır. Ön kontrolde ıslak bir pamuk tampon koyu alana bastırılır; tamponda renk kalıyorsa halı düşük ısıda, kısa temasla ve tek başına işlenir.

Piyasada bambu denilen halıların önemli bölümü viskoz esaslıdır. Rejenere selüloz ıslakken mukavemetinin önemli bölümünü yitirir; düzensiz ıslanan yerde hale sınırı ve parlaklık farkı kalır. Bu nedenle su yüzeye eşit verilir, bölgesel ovma yapılmaz. Kilimde ise hav yoktur, çözgü ile atkı doğrudan görünür; asıl risk boyanın yürümesi ve saçak düğümlerinin gevşemesidir.

• Yün: ılık su, nötre yakın pH, sınırlı mekanik etki
• İpek: kısa temas, düşük ısı, gölgede yatay kuruma
• Shaggy: kurutma öncesi hav ayırma ve tarama
• Viskoz ve kilim: eşit ıslatma, renk testi

Saçak bakımı ve kuruma yönü

Islak yün halı ağırlaşır; askıda serbest bırakılırsa dokuma kendi yükü altında uzar. Kalın yün ile el dokumaları bu yüzden destekli ya da yatay konumda, gölgede ve hava akışı olan bir ortamda kurutulur. Doğrudan yüksek ısı lifi kırılgan bırakır, ipekte parlaklığı düşürür.

Saçak, kilimde ve el dokumasında çözgü ipliğinin devamıdır; zorlanınca dokumayı da açar. Bu nedenle gevşemiş düğümler işleme girmeden sabitlenir, kuruma bittikten sonra saçaklar elde taranarak düzeltilir. Mithatpaşa ve İhsaniye'den gelen shaggy halılarda hav son kez taranır, sonra halı sarılır. Halınızın lifinden emin değilseniz yakın çekim bir fotoğraf gönderin; dokumaya bakarak konuşalım.

Eyüpsultan mahalleleri

Eyüpsultan ilçesindeki 26 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: