Gaziosmanpaşa Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Hassas halı tek bir grup değil; sayılan beş malzeme suya beş ayrı biçimde tepki verir. Yün, yüzeyi pulcuklarla kaplı bir protein lifidir. Bu pulcuklar sıcak ve alkali suda kabarır, mekanik hareketle kenetlenir; ortaya çıkan keçeleşme geri döndürülemez. Lifi esnek tutan lanolin de sert alkali ürünlerle söküldüğü için yünde nötre yakın pH ve ılık su esastır.

İpekte lif daha ince, ıslak mukavemeti düşük, boya haslığı daha sınırlıdır. Shaggy'de mesele kimyadan çok geometri: uzun havlar ıslanınca dolanır, yanlış kurutulan halının tabanında keçe gibi bir katman kalır. Karlıtepe, Mevlana ve Yıldıztabya adreslerinden gelen shaggy halılarda hav ayırmayı kurutma başlamadan yapıyoruz; kuruduktan sonra dolanmış hav ancak zorlanarak açılır.

Ölçülmeden karar verilmeyen iki şey: renk ve ısı

Yıkamadan önce koyu kırmızı, lacivert ve mor bölgelere nemli beyaz bez bastırılır. Bez renk alıyorsa boyanın açık zeminlere göç etme riski var demektir; halı tek başına, düşük ısıda ve kısa temas süresiyle işlenir, durulama suyu sık değiştirilir. Hürriyet ve Şemsipaşa adreslerinden gelen eski dokumalarda rengin sınırını bu deneme gösterir.

Isı kararı lif tayininden sonra verilir. Yünde su ılık kalır; ipekte hem ısı hem temas süresi kısılır. Bambu adıyla satılan halıların çoğu viskoz esaslıdır: ıslakken mukavemetinin önemli kısmını yitirir ve suyla düzensiz temas eden yerde hale sınırı bırakır. Bu yüzden bambuda su yüzeyin tamamına eşit verilir.

• Yün: pH nötre yakın, su ılık, hareket sınırlı
• İpek: kısa temas, düşük ısı, gölgede ve yatay kuruma
• Shaggy: kurutmadan önce hav ayırma, tabandan hava akışı
• Bambu ve viskoz: ölçülü su, yüzeye eşit uygulama
• Kilim: renk göçü denemesi, ayrı parti, saçak sabitleme

Kilimde çözgü, yünde ağırlık: son aşamalar

Kilimde hav yoktur; düz dokumada atkı ile çözgü gözle takip edilebilir. Saçaklar çözgü ipliklerinin devamıdır, zorlandıklarında dokumanın kendisi açılır. Bu yüzden saçaklar işleme girmeden elden geçirilir, gevşemiş düğümler sabitlenir, kuruma sonrasında tarayla düzeltilir. Sarıgöl ve Karadeniz'den gelen kilimlerde en sık gördüğümüz durum, kenar çözgüsünün önceki yıkamalarda zorlanmış olmasıdır.

Su almış bir yün halının ağırlığı kuru halinin birkaç katına ulaşır. Bu yük askıda kalırsa dokuma uzar ve halı ölçü değiştirir; kalın yün ile el dokuması halılar bu nedenle yatay ya da destekli konumda, gölgeli ve hava akışlı ortamda kurutulur. Aynı düzen, Bayrampaşa ve Güngören yönünden gelen el dokumalarında da geçerli. Halınızın cinsinden emin değilseniz dokumanın arka yüzünü fotoğraflayıp gönderin.

Gaziosmanpaşa mahalleleri

Gaziosmanpaşa ilçesindeki 15 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: