Esenler Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Yün lifinin yüzeyi, çatı kiremidi gibi üst üste binmiş pulcuklardan oluşur. Sıcak su ve yüksek pH bu pulcukları kabartır; üzerine mekanik hareket eklendiğinde pulcuklar birbirine kenetlenir ve dokuma büzülür. Keçeleşme denen bu hasar geri alınamaz. Lifi esnek tutan lanolin de sert alkali ürünlerle birlikte sökülür, halı sertleşir ve cansız görünür. Yünde bu yüzden nötre yakın ürün, ılık su ve ölçülü hareket kullanılır.

İpekte tablo daha kırılgandır: lif ince, ıslak mukavemeti düşük, boya haslığı sınırlıdır. Shaggy halıda ise sorun kimya değil geometridir; uzun havlar ıslandığında birbirine dolanır, yanlış kurutmada tabanda yapışık bir tabaka bırakır. Nine Hatun, Birlik ve Havaalanı adreslerinden gelen shaggy halılarda hav ayırma işini kurutmadan önce bitiriyoruz. Bambu adıyla satılan halıların çoğu ise viskoz esaslıdır.

Migrasyon testi: renk yerinde duruyor mu

Renk akması, sektörde migrasyon denen olay, koyu ipliklerdeki boyanın ıslak ortamda çözünüp komşu açık zemine taşınmasıdır. Bunu tahmin etmek yerine ölçüyoruz: koyu bölgeye nemli beyaz bez bastırılır, birkaç saniye beklenir, bezin renk alıp almadığına bakılır. Bez boyanıyorsa halı düşük ısıda, kısa temas süresiyle ve tek başına yıkanır; durulama suyunun rengi de işlem boyunca izlenir.

Kök boyalı el dokuması halılarda bu kontrol atlanmaz, çünkü hasar yıkama biter bitmez değil kururken ortaya çıkar; su buharlaşırken boyayı yüzeye doğru yürütür. Fatih ve Oruçreis adreslerinden gelen eski yün halılarda test bazen tek bir bölgede olumsuz çıkar, o bölge ayrıca korunur. Viskoz karışımlarda ise su miktarı kontrollü tutulur ve yüzeye eşit verilir.

• Yün: nötre yakın pH, ılık su, sınırlı mekanik etki
• İpek: kısa temas süresi, düşük ısı, gölgede yatay kurutma
• Shaggy: kurutmadan önce hav ayırma, kuruduktan sonra tarama
• Bambu ve viskoz: ıslakken zayıflar, su kontrollü verilir
• Kilim: renk testi, ayrı parti, saçak düğümlerinin sabitlenmesi

Hav, saçak ve kurumanın fiziği

Su alan bir yün halının ağırlığı, kuruyken taşıdığının kat kat üstüne çıkar. Bu yük askıda kalırsa dokuma kendi ağırlığıyla uzar ve halı ölçü değiştirir; kalın yün ile el dokuması parçalar bu nedenle yatay veya destekli konumda, hava akışı olan gölgeli bir ortamda kurutulur. Doğrudan yüksek ısı lifi kırılgan yapar. Shaggy halıda hav yönü kuruma boyunca tek yöne yatırılır.

Saçak, kilimde ve el dokuması halıda çözgü ipliklerinin dışa çıkan ucudur; zorlandığında dokumayı da açar. Bu yüzden işleme girmeden önce gevşemiş düğümler sabitlenir, kuruma bittikten sonra saçaklar tarayla düzeltilir. Menderes veya 15 Temmuz'daki adresinizde halınızın yün mü viskoz mu olduğundan emin değilseniz yakın çekim bir fotoğraf gönderin, dokumaya bakarak konuşalım.

Esenler mahalleleri

Esenler ilçesindeki 14 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: