Stor Perde Yıkama: Mekanizma Ayrı, Kumaş Ayrı

Perdeye yerleşen kir iki ayrı yoldan gelir. Birincisi havada asılı duran kuru tozdur; polyester dokuma kuru havada elektrostatik yüklenir, tozu kendine çeker ve yüzeyinde tutar. İkincisi mutfaktan yayılan yağ aerosolüdür. Kızartma sırasında havaya karışan mikron boyutlu yağ damlacıkları serin cam ve kumaş yüzeyinde yoğuşur, gözle fark edilmeyen ince ve yapışkan bir film bırakır.

Bu iki kir birleştiğinde sorun katmerlenir. Yağ filmi hidrofobiktir, su onu ıslatmaz; üstüne çöken toz filme gömülür ve silkelemeyle kalkmaz. Zamanla film havanın oksijeniyle tepkimeye girip polimerleşir, yani kurumuş vernik gibi sertleşir. Bu aşamadan sonra görünen sarımsı ton artık yüzeyde duran bir kirlilik değil, kumaşa bağlanmış bir tabakadır ve kaldırılması ıslatma süresi ister.

Stor perde yıkama işini asıl zorlaştıran ise perdenin bütün olarak suya girememesi. Üstte gres yağı taşıyan bir mekanizma, altta metal ağırlık çubuğu, kumaşın arkasında ısıya duyarlı bir kaplama bulunur. Bu yüzden iş kumaşı borudan ayırmakla başlar, doğru hizada geri takmakla biter. Küçükçekmece merkezliyiz; İstanbul Avrupa Yakası ilçelerinde adresten alım ve teslim yapıyoruz. Perde tipini ve ölçüsünü iletirseniz teklif alabilirsiniz.

Stor, zebra, dikey ve plise perde aynı parça değildir

Klasik storda tek kat kumaş, alüminyum bir boruya sarılır; zincirli bir redüktör boruyu döndürür, alt kenardaki çubuk kumaşı gergin tutar. Zebra perde ise iki kat kumaştan oluşur ve her katta şeffaf ile opak şeritler dönüşümlü dizilir. Perdenin kapanması, iki kattaki opak şeritlerin tam üst üste gelmesine bağlıdır. Bu nedenle zebrada kritik olan yalnızca temizlik değil, iki katın ölçüsünün ve şerit hizasının korunmasıdır.

Dikey perde tümüyle başka bir mantık taşır: 89 ya da 127 milimetre genişliğinde lameller, üst raydaki taşıyıcı arabalara tek tek asılır, alt uçlarında ağırlık ve bağlantı zinciri bulunur. Lameller ayrı ayrı çıkarılabildiği için tek tek çalışılabilir. Plise perdede ise kumaş akordeon biçiminde kıvrılmıştır ve kaldırma kordonu kumaşın gövdesindeki deliklerden geçer. O kıvrım dikişle değil ısıl işlemle kalıcı hale getirilmiştir; sıcaklık sınırı aşıldığında kıvrımlar gevşer.

• Boruya eğri sarılan kumaş her turda biraz yana kayar, sonunda yan kapağa sürtüp kenarını yırtar.
• Zebranın iki katı farklı oranda çekerse şerit hizası bozulur ve perde tam kapanmaz.
• Dikey lamellerin üst ucundaki karton ya da plastik takviye ıslandığında dalgalanır; bu bölge suyla temas etmemelidir.
• Plise perdede kordon kumaşın içinden geçtiği için kumaş çoğu zaman sökülmeden, düşük nemli yöntemle çalışılır.
• Ağırlık çubuğu ile taşıyıcı arabalar plastik dişlidir; zorlanan dişli kırıldığında perde bir daha düzgün toplanmaz.

Blackout ve güneşlik kaplaması ısıya ne kadar dayanır

Blackout perdede ışığı kesen şey dokuma değil, arka yüze sürülmüş iki ya da üç kat akrilik köpük veya PVC kaplamadır. Bu kaplamanın yumuşama eşiği kumaşın kendisinden düşüktür. Sıcak suda ya da kurutma makinesinde kaplama kabarır, dokumadan ayrılmaya başlar; katlanan noktada ise çatlar. Çatlak, perde asıldığında ışığa karşı ince bir çizgi ya da iğne deliği dizisi olarak görünür ve geri döndürülemez.

Güneşlik olarak kullanılan screen kumaş farklı bir malzemedir: cam elyafı çekirdeğin üzerine PVC kılıf çekilerek dokunur, açıklık oranı yüzde bir ile on arasında değişir. PVC'ye esnekliğini veren şey içindeki plastikleştiricidir. Yüksek sıcaklık ve güçlü alkali bu maddeyi göçürür; kumaş sertleşir, kırılganlaşır ve sararır. Aynı sınır kumaşa fabrikada uygulanmış leke tutmaz ve alev geciktirici apreler için de geçerlidir.

Bu nedenle çalışma aralığı geniş değildir. Kaplamalı stor kumaşlarda su sıcaklığı otuz derece civarında tutulur, pH nötre yakın seçilir ve temas süresi sınırlanır. Yağ filmini çözen asıl güç fırça değil, nonyonik yüzey aktif maddenin yağı emülsiyona çevirmesi için tanınan bekleme süresidir. Mekanik hareketle kısa yoldan sonuç almaya çalışmak, kaplamayı ve apreyi kirden önce yorar.

• Polyesterin ısıl fikse sıcaklığı aşılırsa kumaş çeker; iki santim daralan bir stor pencere boşluğuna artık oturmaz.
• Blackout kaplamasının sırtı buhar geçirmez; nem kaplama ile dokuma arasında kalır, kurutma iki yüzden hava akımı ister.
• Screen kumaş su tutmadığı için çabuk kurur, ancak dokuma gözeneğine sıkışmış yağ için ıslatma süresi gerekir.
• Sert fırça screen kumaşın PVC kılıfını çizer; çizilmiş yüzey sonraki dönemde tozu daha hızlı tutar.

Sararmanın hangi kısmı çıkar, hangi kısmı kalır

Mutfak ve yemek alanı perdelerindeki sarı ton çoğunlukla oksitlenmiş yağ tabakasıdır ve bu tabaka doğru ıslatmayla büyük ölçüde çözülür. Ancak her sararma kir kaynaklı değildir. Kumaşa parlaklık vermek için katılan optik beyazlatıcılar güneş ışığı altında yavaşça bozunur ve kendileri sarı bir renk bırakır. PVC esaslı screen kumaşta ise ısı ve morötesi ışık zincirden klor kopararak kalıcı renk değişimi başlatır.

Sigara dumanı iki bileşen bırakır: nikotin suda çözünür, katran çözünmez ve zamanla yüzeye bağlanır. Nemli mutfak ve banyo pencerelerinde ayrıca alt kenar boyunca siyah noktalar görülür; bunlar toz ile nemin birlikte beslediği küf kolonileridir ve lekesi kumaşta iz bırakabilir. Kaplamanın kendi bozunmasından gelen renk değişimi ile yüzeyde duran kir bu yüzden ön kontrolde ayrıştırılır ve beklenen sonuç yıkamadan önce size anlatılır.

Mekanizmanın ayrı temizlenmesi, asarak kurutma ve yerine takma

Mekanizma kumaşla birlikte suya sokulmaz. Zincirli redüktörün dişlileri arasında kalıcı gres bulunur; deterjan bu gresi çözerse mekanizma tutuk çalışır, zincir dişliden kayar. Çelik vida ve yaylar ıslak kalırsa pas yapar, pas suyu açık renkli kumaşa geçtiğinde çıkmayan turuncu leke bırakır. Anodize alüminyum boru da alkali temasında matlaşır. Bu yüzden boru, redüktör, uç kapakları ve taşıyıcı arabalar kuru fırça ile emişle çalışılır, gerektiğinde nemli bezle silinip hemen kurulanır.

Kumaşın borudan ayrılma biçimi perdeden perdeye değişir. Bazı modellerde kumaş boruya çift taraflı bantla yapıştırılmıştır ve geri takarken yeni bant gerekir; bazılarında boru üzerindeki kanala fitille sıkıştırılmıştır, fitil çıkarılıp aynı kanala geri sürülür. Alt çubuk ise dikişli cepten ya da bantlı bağlantıdan çıkarılır. Söküm sırasında vida, braket ve klipsler ayrı toplanır, çünkü eksik tek bir parça montajı durdurur.

Kurutmanın tek kuralı sadedir: ıslak kumaş katlanmaz, kıvrılmaz, buruşuk bırakılmaz. Kumaş tam boyunda asılır, alt kenarına ölçülü bir gerdirme uygulanır ve oda sıcaklığında hava akımıyla kurutulur. Aşırı ağırlık kumaşı uzatacağı için gerdirme sınırlı tutulur. Kuruyan kumaş boruya dikeyliği ayarlanarak sarılır, alt çubuk yerleştirilir, mekanizma braketlere takılır ve birkaç tam tur açıp kapatarak sarım hizası denenir. Kuruma süresi kumaşın kaplamasına ve havanın nemine göre değişir; teslim gününü alım sırasında birlikte planlıyoruz.

• Islak kumaşın katlandığı yerde kaplama çatlar; iz ışığa tutulduğunda çizgi olarak görünür ve düzelmez.
• Alt çubuk cebi en çok su tutan bölgedir; çubuk çıkarılmadan kurutulan perdede cep içi nemli kalır.
• Sarım eğri kalırsa boru ucunda ince bir şerit ile hiza düzeltilir, kumaş zorlanmaz.
• Zincirli mekanizmanın sarkan halkası çocuk güvenliği için duvara sabitlenmelidir.
• Perde takıldıktan sonra tam açık ve tam kapalı konum ayrı ayrı denenir.

• Perde tipi ve mekanizmaKlasik stor, zebra, dikey lamel ve plise ayrımı ile mekanizmanın bağlantı biçimi kayda geçirilir.
• Kaplama tespitiKumaşın blackout, screen ya da kaplamasız polyester olduğu belirlenir; sıcaklık sınırı buna göre konur.
• Kumaş-boru bağlantısıKumaşın boruya bantla mı kanal ve fitille mi tutturulduğu sökümden önce görülür.
• Sararma ayrımıÇözülebilecek yağ tabakası ile kaplamanın kendi bozunmasından gelen kalıcı renk değişimi ayrıştırılır.
• Ölçü kaydıPerdenin en ve boy ölçüsü yıkama öncesinde alınır, kurutmadan sonra karşılaştırılır.
• Metal ve plastik parçalarBoru, vida, braket, klips ve taşıyıcı arabalar ayrı toplanır, nem kalmayacak şekilde kurulanır.