Şişli Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Hassas bir halıda asıl tehlike kirin kendisi değil, ona uygulanan yanlış işlemdir. Yünün yüzeyindeki pulcuklu tabaka sıcak ve alkali suda kabarır; üzerine mekanik hareket eklendiğinde pulcuklar birbirine kenetlenir. Buna keçeleşme denir ve geri alınamaz. Lifi esnek tutan doğal yağ, yani lanolin, sert ürünlerle söküldüğünde halı tutuşunu kaybeder. Teşvikiye ile Eskişehir adreslerinden gelen el dokumalarında bu iki risk baştan not edilir.

İpek ıslakken mukavemetinin bir bölümünü yitirir, boyası da akmaya yatkındır; suyla temas süresi bu yüzden kısa tutulur. Bambu adıyla satılan halıların çoğu viskozdur; düzensiz ıslanan bölgede hale sınırı bırakır. Shaggy'de sorun kimyadan çok geometridir: uzun havlar ıslanınca birbirine dolanır. Mahmut Şevket Paşa ile Halide Edip Adıvar adreslerinden gelen shaggy halılarda hav ayırma kurutmadan önce yapılır.

Renk göçü yıkamadan önce ölçülür

Boya akması yıkama sırasında fark edilirse iş çoktan olmuştur. Bu nedenle koyu bölgelere nemli beyaz bez bastırılır, bez renk alıyor mu diye bakılır. Renk çıkıyorsa halı serin suyla, kısa temasla ve tek başına işlenir; su alma hemen ardından gelir; bekleyen nem rengi açık zemine taşır. Kök boyalı halılarda koyu kırmızı ile lacivert iplikler en riskli olanlardır.

Yünde ortam nötre yakın ya da hafif asidik tutulur; alkali taraf lif yüzeyini mat bırakır. Su ılıktır, mekanik etki ölçülüdür. Kilimde hav olmadığı için atkı ile çözgü doğrudan görünür; en küçük renk taşması bile belli olur. Merkez ve Paşa mahallelerinden gelen kilimlerde renk testi yapılmadan işleme başlanmaz.

• Renk göçü testi: nemli beyaz bezle baskı, gerekirse ayrı parti
• Yün: nötre yakın ürün, ılık su, ölçülü mekanik etki
• İpek: kısa temas, düşük ısı, gölgede ve yatay kurutma
• Bambu ve viskoz: su miktarı kontrollü, uygulama her yerde eşit
• Kilim: renk testi, saçak düğümlerinin sabitlenmesi

Havın taranması ve saçak bakımı el işidir

Shaggy halıda su alındıktan sonra havlar birbirine yatık ve yapışık durur. Bu halde kurutulursa tabanda keçe gibi bir tabaka oluşur ve halı yassılır. Bunu önlemek için hav yıkamadan sonra taranarak ayrılır, kurutma tabandan hava akışıyla yapılır. Ergenekon ile İzzet Paşa'dan gelen uzun havlı halılarda bu adım en zaman alan bölümdür.

Saçak, çözgü ipliğinin dışa uzanan ucudur; zorlanınca dokuma açılır. Bu yüzden gevşemiş düğümler işlemden önce sabitlenir, kuruma bittikten sonra saçaklar tarayla düzeltilir ve hav tek yöne yatırılır. Halı ancak içi tamamen kuruduğunda paketlenir. Halınızın lifinden emin değilseniz arka yüzünün fotoğrafını gönderin, dokumaya bakarak konuşalım.

Şişli mahalleleri

Şişli ilçesindeki 21 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: