Üsküdar Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Üsküdar'ın Boğaz'a bakan eski konut dokusunda el dokuması yün halı, kilim ve ipek seccade sık karşımıza çıkıyor. Kuzguncuk'un ahşap evlerinde ve Beylerbeyi'nin bahçeli yapılarında bu parçalar genelde uzun süre aynı yerde duruyor; hav tek yöne yatıyor, güneş gören kenarda renk soluyor, taban ipliği kuruyor. Böyle bir halıyı hazır programa sokmak yerine önce lif tayini, sonra küçük bir alanda çözelti denemesi yapıyoruz.

Hassas liflerde asıl risk yıkamanın kendisi değil, yanlış kurutma. Çengelköy ve Küçüksu kıyısındaki evlerden gelen jüt tabanlı halılarda nem taban ipliğinde kalırsa küf kokusu başlıyor; bu parçaları düz zeminde, hava akımı taban yönünden verilerek kurutuyoruz. Shaggy halılarda hav ıslakken kendi ağırlığıyla yatıyor, kuruma sırasında yön verilmezse ezik iz kalıcı oluyor. Her iki grupta santrifüj devri düşürülüyor, kalan su askıda bekletilerek süzülüyor.

Üsküdar'da her lif için ayrı su, ayrı pH

Yün, keçeleşmeye en yatkın lif; sıcak su ve alkali çözelti pulcukları açıp birbirine kilitliyor, sonuç sertleşme ve çekme oluyor. Bu yüzden yünde ılık su, nötre yakın pH ve yumuşak fırça kullanıyoruz. İpekte hedef parlaklığı korumak: temas süresi kısa tutuluyor, fırça yerine sünger tercih ediliyor, durulama soğuk suyla bitiriliyor.

Bambu ve viskon karışımlarda lif ıslakken zayıflar, bastırmalı fırçalama tüylenme bırakır; bu halılarda düşük basınçlı durulama ve gergin kurutma uyguluyoruz. Pamuk yolluklar bol su ister, dokusu suyu hızlı çeker ama kenarları da hızlı büzülür. Kilimde asıl konu boya: kök boyalı, elde dokunmuş parçalarda renk haslığı denemesi her yıkamada yenilenir.

• Yünde ılık su, nötre yakın pH, yumuşak fırça
• İpekte kısa temas, sünger, soğuk durulama, gölgede kurutma
• Shaggy'de düşük devirli santrifüj, hav yönü verilerek kurutma
• Kilim ve jütte tek başına yıkama, tabandan hava akışı

Kandilli'nin rüzgârı, Kirazlıtepe'nin dik sokakları

Kandilli ve Küçükçamlıca yüksekte kaldığı için sabah nemi geç çekiliyor; buradan alınan yün halılarda nem ölçümünü teslimden önce ikinci kez yineliyoruz. İcadiye Caddesi boyunca uzanan dar yapıda araç bekleyemediğinden ipek seccade ve küçük yolluklar sert kılıf içinde taşınıyor, büyük parçalar rulo hâlinde omuzda indiriliyor.

Kirazlıtepe'nin yamaca oturan sokaklarında merdiven sahanlıkları küçük; el dokuması halıyı bölmeden çıkarmak için ölçüsünü telefonda alıyoruz. Kuzguncuk ve Beylerbeyi'ndeki eski evlerde halı ahşap döşeme üzerinde durur, alttan gelen rutubet kilimin arka yüzünde iz bırakır. Bu parçalarda arka yüz ayrıca işleniyor, kurutmada iki yüz dönüşümlü havalandırılıyor.

Üsküdar mahalleleri

Üsküdar ilçesindeki 28 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: