Şile Yorgan ve Battaniye Yıkama

Yorganda kirin büyük kısmı görünen yüzeyde değildir. Kumaşta ter, sabun kalıntısı ve deri döküntüsü birikirken dolgunun içinde toz akarı ile nem yerleşir. Şile'de bu birikim kıyı nemiyle hızlanır; Yeniköy çevresindeki yazlıklarda kışın kapalı duran dolaplarda yorgan havasız kalır ve açıldığında ağır bir koku verir. Aldığımız her parçada kumaş etiketine, dikiş hattına ve dolgunun elle bastırıldığında verdiği tepkiye bakıyoruz; dolgu cinsi programı baştan belirler.

Alım telefonla planlanıyor. Yorgan hacimli bir yük; Kurna ve Ahmetli gibi köy yollarında aracın kapıya kadar yaklaşması her zaman mümkün olmaz, bu yüzden parçalar sıkıştırılmadan taşıma torbasına alınır. Merdiven ve kapı genişliği de önceden sorulur. Bastırılarak paketlenen dolgu yolda kalıcı iz tutar. Aynı adresten çıkan battaniye, pike ve kışlık yorgan ayrı ayrı etiketlenir; dolgu cinsi ile kapitone deseni kartına yazılır.

Şile'de dolgu cinsine göre kurulan yıkama düzeni

Elyaf dolgu su alır, ama lifler arası açıldığında topaklanır; yıkama sırasında hareket sınırlı tutulur, durulama bol yapılır. Kaz tüyü dolguda tüyün kendi yağını koruyan bir denge vardır, sert alkali ortam bu yağı sıyırır ve tüy sertleşir. Yün dolgu ise sıcak suda keçeleşip düğümlenir, bir daha kabarmaz.

Kapitone hattı yorganın iskeletidir; dolgunun bölmeler arasında kaymasını o dikiş engeller. Girişte hat boyunca gevşeme, patlak ve sökük aranır, gerekiyorsa yıkamadan önce onarılır. Yıkanan parça santrifüjde su bırakır, ardından dolgunun içine kadar kuruması için hava dolaşımlı ortamda serilir ve arada elle yoklanır.

• Elyaf, kaz tüyü ve yün dolgu için ayrı program
• Kapitone hattı ile sökük kontrolü, gerekirse onarım
• Topaklanmayı önleyen ölçülü mekanik hareket
• Dolgunun çekirdeğine kadar hava dolaşımlı kuruma

Karakiraz ve Erenler'de el işi yün dolgulu yorganlar

Şile'nin iç köylerinde yün yorgan hâlâ el işiyle hazırlanıyor. Karakiraz ve Erenler taraflarından gelen bu yorganlarda dolgu bölmesiz serilmiş olabilir; yıkandığında yün tek bir uca toplanır. Kuruma sırasında dolgu belirli aralıklarla elle dağıtılır, yoksa yorganın bir yanı kalın, öbür yanı boş kalır.

Meşrutiyet ve Ovacık gibi rakımı yüksek köylerde odalar sobayla ısınır; sıcak havanın taşıdığı kurum battaniye yüzeyine ince bir film bırakır ve kumaş matlaşır. Kıyıya yakın evlerde ise sorun nemdir. Nem, toz akarının çoğalmasına uygun ortam yaratır ve akar artıkları dolgu içinde kalır. Yıkama bu artıkları uzaklaştırır, kuruma dolgunun yeniden nem tutmasını geciktirir.

Şile mahalleleri

Şile ilçesindeki 61 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: