Şile Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Hassas halıda hata çoğu kez yıkama sırasında değil, lif yanlış tanındığı anda başlar. Bu yüzden Şile'den gelen her parçada iplik ucu incelenir, yanma ve dokunma denemesiyle yün, ipek, bambu, viskoz ya da sentetik ayrımı yapılır. Göksu kıyısındaki evlerden çıkan ipek ve viskoz karışımlar nemli havada daha kolay leke tutar. Bu grupta su miktarı kısılır, temas süresi kısaltılır ve fırça yerine yumuşak süngerle çalışılır.

Yün, Şile'nin köy evlerinde en sık karşılaştığımız liftir. Osmanköy ve Hacıllı taraflarında dokunmuş yün kilimler sıcak suda çeker, alkali ortamda pulcuklar açılıp keçeleşir; bu iki hata geri alınamaz. Yünde ılık su ile nötre yakın, hafif asidik bir aralık tercih ediyoruz. Kurutmada da parça asla asılmaz, düz zeminde ve kendi ağırlığını taşımayacak şekilde serilir, aksi halde uzun kenar boyunca sarkma kalır.

Şile'de lif tipine göre değişen yıkama ayarları

İpekte parlaklık, lifin yüzeyindeki düzgünlükten gelir; sert fırça bu yüzeyi tırmalar ve halı bakınca donuk görünür. Bambu ve viskoz ıslakken direncini kaybettiği için bastırma yapılmaz. Shaggy'de sorun kirden çok hav yatmasıdır: uzun teller birbirine yapışır. Kervansaray çevresinden gelen shaggy'lerde tel arası açıldıktan sonra yıkanır, kurutmada hav yönü düzeltilir.

Kilim ve yolluklarda ilk sınav renk haslığıdır. Kök boyalı ya da elde boyanmış atkı ipliği ıslanınca komşu renge akabilir; bunu beyaz bezle yoklayıp anlıyoruz. Jüt ve sisal tabanlı halılarda su emilimi yüksektir, Avcıkoru gibi orman içi nemli adreslerden gelen jütlerde küflenme riski nedeniyle kurutma hızlandırılır.

• Yünde ılık su, hafif asidik aralık, düşük mekanik hareket
• İpek ve bambuda yumuşak sünger, kısa temas, bastırmasız su alma
• Shaggy'de tel açma, hav yönünü düzelten kurutma
• Kilimde tek başına yıkama, jütte hızlandırılmış kuruma

Darlık ve Teke gibi köy adreslerinde el dokuması parçalar

Köy evinde yün halı genelde soba yakınında ya da toprak zeminli bir odada durur. Darlık çevresinde baraj gölünün getirdiği yüksek nem yünün içinde kalıcı bir ağırlık bırakır, lif dibi kurumadan koku çözülmez. Bu parçalarda önce kuru mekanik işlem uygulanır, ardından yıkama suyu bol tutulur ve kurutma daha uzun havalandırmayla yapılır.

Teke tarafından aldığımız eski dokumalarda saçak ve kenar kilit dikişi çoğu kez gevşemiş olur. Yıkama sırasında bu bölge dağılabileceği için önce dikiş sağlamlığı kontrol edilir. Kenarında yıpranma varsa parça askıya alınmaz, kasnak yerine düz destekle taşınır. Antika dokumada kimyasal seçimi de daralır.

Şile mahalleleri

Şile ilçesindeki 61 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: