Silivri Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Bir halının arkası, ön yüzünden daha çok şey anlatır. Düğüm sıklığı, çözgü ipliğinin cinsi ve desenin arkadan ne kadar net okunduğu, halının el dokuması mı makine dokuma mı olduğunu gösterir. Alipaşa veya Piri Mehmet Paşa'daki bir evde bu bakışı alım sırasında yapıyoruz. El dokuması bir halı, fabrika halısıyla aynı programa giremez; suyu, ısıyı ve süreyi başka türlü kaldırır.

Yünde bütün mesele lif yüzeyindeki keratin pulcuklarıdır. Sıcak su ve yüksek pH bu pulcukları açar; açılan pulcuklar mekanik hareket altında komşu liflere kenetlenir ve dokuma geri dönüşsüz biçimde büzülür. Buna keçeleşme deniyor. Aynı ortam yünün doğal yağı olan lanolini de söker; lif sertleşir, tutuş kabalaşır. Bu yüzden su ılık, pH nötre yakın, hareket ölçülü tutulur.

Renk migrasyonu yıkamadan önce ölçülür

Renk akması, boyanın lif içinde yeterince tutunmayıp suyla komşu bölgeye taşınmasıdır; tekstilde buna migrasyon denir. Ölçmesi yalındır: nemli beyaz bir bez koyu bölgeye bastırılır, bez renk aldıysa halı düşük ısıda, kısa temas süresiyle ve tek başına işlem görür. Fener ile Kadıköy adreslerinden gelen kök boyalı halılarda bu deneme atlanmaz. Kırmızı ve lacivert iplikler açık zemine en çabuk geçen renklerdir.

İpekte tablo daha kırılgandır. Lif ince, ıslak mukavemeti düşük, boya haslığı sınırlıdır; ovma ile yüzeydeki ışıltı kaybolur. Bu nedenle ipek halıda temas süresi kısa tutulur, ısı düşürülür ve durulamanın sonunda pH nötre çekilir. Alkali kalıntı yalnızca lifi değil rengin dayanımını da etkiler. Çeltik ya da Sayalar adresinden ipek karışımlı bir halı geldiğinde işlem tekil planlanır, partiye yerleştirilmez.

• Yünde su ılık, pH nötr tarafta, hareket sınırlı
• İpekte temas kısa, ısı düşük, kuruma gölgede ve düz zeminde
• Shaggy: yıkama sonrası havın taranarak ayrılması
• Bambu ipliği viskoz esaslıdır, ıslakken zorlanmaz
• Kilimde ayrı parti ve gevşemiş düğümün sabitlenmesi

Shaggy havı ve saçaklar: iş kurutmadan sonra bitiyor

Shaggy halıda mesele kimyadan çok havın geometrisidir. Uzun havlar ıslanınca birbirine dolanır; su alma sırasında yatan hav, yanlış kurutulduğunda tabanda yapışık bir tabaka hâline gelir. Bu yüzden hav önce elle ayrılır, sonra taranır ve kurutma tabandan hava akışı alacak biçimde yapılır. Çanta Sancaktepe ile Kavaklı İstiklal'den gelen uzun havlı halılarda bu adım işin en uzun kısmıdır.

Saçak, kilim ve el dokuması halıda süs değildir; çözgü ipliklerinin devamıdır. Zorlandığında dokumanın kendisi açılır. Bu nedenle düğümü gevşemiş bölgeler işleme girmeden sabitlenir, kuruma bittikten sonra saçaklar tarayla düzeltilir. Halı ancak içi tamamen kuruduğunda paketlenir; nem kalırsa sarılı beklerken koku gelişir. Halınızın lifinden emin değilseniz yakın çekim bir fotoğraf gönderin, dokumaya bakarak konuşalım.

Silivri mahalleleri

Silivri ilçesindeki 29 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: