Silivri Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Kavaklı İstiklal'deki bir salonda duran yün halı ile Selimpaşa tarafındaki bir evde bekleyen ipek seccade, kirlenme biçimi bakımından bile aynı değildir. Birinde hav dibinde sıkışmış toz ve ezilme öne çıkar, diğerinde ışık gören yüzeydeki solma ile saçak yıpranması. Bu yüzden işlem, halıyı programa sokmakla değil lifi tanımakla başlar.

Ön kontrolde önce lif belirlenir: yün, ipek, viskoz esaslı bambu, pamuk veya karışım. Ardından görünmeyen bir köşeden nemli bez ile renk haslığı denemesi yapılır. Gümüşyaka, Ortaköy ve Değirmenköy Fevzipaşa tarafından gelen el dokuması kilimlerde bu deneme özellikle önemli; bazı kırmızı ve lacivert tonlar komşu iplere geçebiliyor.

Yünde pH penceresi, ipekte alkali sınırı

Yün bir keratin lifidir; yüzeyi tek yöne bakan pullarla kaplıdır ve yapısını disülfür bağları tutar. Isı, alkali ve çalkalama birlikte yükseldiğinde pullar birbirine kenetlenir, doku kalınlaşıp küçülür. Bu değişim geri alınmaz. Yün bu nedenle nötre yakın ve hafif asidik aralıkta, ılık suda ve ölçülü mekanik etkiyle çalışılır; lifin doğal yağı tümüyle sıyrılmaz.

İpeğin yapı taşı olan fibroin, alkali ortamda çözülmeye başlar; sonuç sararma ve parlaklık kaybıdır. İpek ıslakken mukavemetinin bir bölümünü yitirdiği için ovalama tüylenme bırakır, doğrudan güneşte kurutma ise dokuyu matlaştırır. Viskoz esaslı bambu halılarda aynı hassasiyet daha belirgindir: su emince lif zayıflar, bastırılan yer iz tutar.

• Yün: ılık su, nötre yakın pH, sınırlı çalkalama, doğal yağın korunması
• İpek: alkaliden uzak durma, gölgede ve yayarak kuruma
• Bambu ve viskoz: ıslakken düşük mukavemet, ovmadan çalışma, hızlı su alma
• Kilim: renk haslığı denemesi, çözgü gerginliğinin bozulmaması

Uzun hav, düz dokuma ve kuruma pozisyonu

Shaggy halılarda mesele kimyadan çok geometridir. Uzun iplikler su içinde birbirine dolanır; bükümü açılan uçlar kuruduğunda mat ve yatık görünür. Bu yüzden hav ayrıştırılarak çalışılır, kuruma tamamlandıktan sonra yön verilerek taranır. Taşıma sırasında katlamak da aynı sonucu doğurduğu için uzun havlı parçalar rulo sarılarak indirilir.

Kilim ve düz dokumalarda çözgü ile atkı gerilimi farklıdır. Asılı kurutulduğunda kendi ağırlığı kenarları dalgalandırır, dokuma yere tam oturmaz; bu nedenle düz zemin tercih edilir. Fener ve Semizkumlar gibi kıyıya yakın adreslerde havanın nemi yüksek olduğu günlerde kuruma uzar. Sıcaklığı yükseltmek yerine hava akışını sabit tutmak doğru olanıdır.

• Shaggy: hav ayrıştırma, kuruma sonrası yön vererek tarama
• Uzun havlı halı taşınırken katlanmaz, rulo sarılır
• Kilim: düz zeminde, şekli ve ölçüsü oynamadan kuruma

Silivri mahalleleri

Silivri ilçesindeki 29 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: