Maltepe Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Hassas lif, halının görünüşüne değil ipliğin yapısına bakılarak belirlenir. Altıntepe ile İdealtepe'nin eski dairelerinde el dokuması yün halı, Zümrütevler ve Esenkent'in yeni bloklarında makine dokuma shaggy ve bambu karışımlar yaygındır. Yün sıcak suda keçeleşip çeker, bambu ve viskon ıslakken direncini yitirir. Bu yüzden atölyedeki ilk iş, küçük bir örnekle lif tayini yapmaktır. Yanlış tayin, tek yıkamada geri alınamayan hasara dönüşebilir.

İkinci adım renk haslığı denemesidir. Başıbüyük ve Gülensu'dan gelen ev dokuması kilimlerde kök boya ıslanınca komşu ipliğe akabilir; Girne çevresindeki koyu zeminli ipek halılarda parlaklığı taşıyan yüzey alkaliden zarar görür. Nemli beyaz bezle yaptığımız denemede renk veren bir dokuma çıkarsa suyu soğutup nötre yakın pH ile çalışır, akmayı bastıran ayrı bir durulama uygularız. Bu deneme, yıkama sırasını ve durulama sayısını belirler.

Maltepe'de yün, ipek ve bambu halıda uygulanan ayrım

Yünde su ılık tutulur, pH nötre yakın ya da hafif asidik seçilir; alkali ortam yün lifinin pulcuklarını açar, sürtünmeyle iç içe geçen pulcuklar keçeleşmeyi başlatır. Fırça yumuşak, hareket hav yönündedir. Kurutma yatay ve gergin yapılır, çünkü ıslak yün asıldığında kendi ağırlığıyla boyu uzar, eni daralır. Feyzullah ile Bağlarbaşı'nın kalın yün halılarında bu adım uzun sürer.

İpek ve ipek görünümlü viskonda su daha soğuk, temas süresi kısadır; santrifüj devri düşürülür, hav ters yönde hiç fırçalanmaz. Pamuk yolluk ile bebek halısı daha yüksek mekanik kabul eder, yine de çekme payı bırakılır. Bambu karışımlarında kurutma yönü hav çizgisine paralel ayarlanır; yanlış yönde kuruyan bambu yüzeyde soluk şeritler bırakır.

• Yün: ılık su, nötre yakın pH, yumuşak fırça, yatay kurutma
• İpek ve viskon: soğuk su, kısa temas, düşük devirli santrifüj
• Shaggy: hav ayırma tarağı, dipten durulama, havı kaldırarak kurutma
• Kilim ve jüt: renk akması denemesi, düşük su yükü, hızlı kuruma

Zümrütevler'de shaggy, Büyükbakkalköy'de jüt sorunu

Shaggy halının uzun havı, Zümrütevler ve Esenkent'teki geniş salonlarda yürüme hattı boyunca yatar; yatan hav ışığı başka kırdığından leke sanılan gölgeler oluşur. Bu dokumalarda kir yüzeyde değil hav diplerinde toplanır, durulama da dipten yapılır. Kurutmada hav kaldırılıp taranır; sıcak hava üflenirse iplik büzülür, tutuş sertleşir.

Jüt ve hasır tabanlı dokumalar nemi hızla çeker, yavaş kuruduğunda küf kokusu yapar. Büyükbakkalköy'ün bahçeli evlerinde ve Fındıklı'daki zemin katlarda bu risk yükselir; su yükünü azaltıp hava akışını artırıyoruz. Kilim ile yolluklarda saçak ayrı taranır, kenar dokusu gevşemişse yıkama öncesi tespit dikişi atılır. Altayçeşme'nin dar koridorlarında kullanılan uzun yolluklar rulo değil düz asılarak kurutulur.

Maltepe mahalleleri

Maltepe ilçesindeki 18 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: