Avcılar Yün, İpek ve Shaggy Halı Yıkama

Çoğu hassas halı elimize etiketsiz gelir. Kimi miras kalmış bir el dokumasıdır, kimi ipek adıyla satılmış bir viskoz halıdır. İkisi suya taban tabana zıt tepki verdiği için işin ilk adımı yıkama değil, dokumanın ne olduğunu anlamaktır. Avcılar'da aldığımız yün, ipek, bambu, shaggy ve kilimlerde bu ayrımı yapmadan hiçbir programa karar vermiyoruz.

Yün, yüzeyi pulcuklu bir protein lifidir. Sıcak su ile alkali ortam bu pulcukları kabartır; mekanik hareket eklendiğinde pulcuklar kenetlenir ve keçeleşme başlar. Bu geri alınamaz. Lifi esnek tutan doğal yağ, yani lanolin, sert alkali ürünlerle söküldüğü için yıkama sonrası sertlik çoğunlukla buradan doğar. Yeşilkent ve Firuzköy'den gelen kalın yün halılarda suyu ılık bandın üstüne çıkarmıyoruz.

Renk akması ölçülmeden suya girilmez

Migrasyon, bir ipliğin boyasının ıslak ortamda komşu açık zemine geçmesidir. Riski önceden ölçüyoruz: koyu kırmızı, lacivert ve bordo bölgelere nemli beyaz bez bastırılır, bez renk alıyorsa halı ayrı partide, düşük ısıda ve kısa temas süresiyle işlenir. Durulamanın nötre yakın veya hafif asidik tarafta bitirilmesi boyanın yerinde kalmasına yardım eder. Kök boyalı el dokumalarında bu test hiçbir koşulda atlanmaz.

İpekte tablo daha incedir. Lif ıslakken mukavemetinin bir kısmını yitirir, boya haslığı sınırlıdır, yüksek ısı parlaklığı geri dönüşsüz matlaştırır. Bambu adıyla satılan halıların büyük bölümü ise rejenere selüloz, yani viskozdur; ıslakken zayıflar ve düzensiz ıslanan yerde hale sınırı bırakır. Viskozda su bu yüzden bölge bölge değil, yüzeyin tamamına eşit verilir.

• Yün: ılık su, nötre yakın pH, lanolini koruyan ürün
• İpek: suyla teması en kısa tutulan grup, kuruma gölgede ve düz zeminde
• Bambu ve viskoz: eşit su dağılımı, hale sınırını önleyen uygulama
• Kilim: nemli bez ile renk akma testi, tek başına yıkama
• Shaggy: kurutma öncesi hav ayırma, tabandan hava akışı

Shaggy havının taranması, kilimde saçak işi

Shaggy halıda sorun kimya değil geometridir. Uzun havlar ıslanınca yatar ve birbirine dolanır; dokunulmazsa tabanda sertleşmiş bir tabaka oluşur. Bu nedenle su alındıktan sonra hav geniş dişli aparatla tabandan yukarı doğru taranıp ayrılır, sonra hava akışı tabana verilerek kurutulur. Gümüşpala ve Denizköşkler'den gelen uzun havlı halılarda en çok vakit bu adıma gider.

Kilimde hav yoktur; atkı ile çözgü göz önündedir, saçaklar da çözgü ipliklerinin devamıdır. Saçağı zorlamak dokumayı açar; bu yüzden işleme girmeden elden geçirilir, gevşemiş düğümler sabitlenir, kuruma sonunda tarayla düzeltilir. Islak yün kuru ağırlığının katlarına çıktığı için Cihangir ve Merkez'den gelen kalın dokumaları asılı değil, destekli ve yatay kurutuyoruz.

Avcılar mahalleleri

Avcılar ilçesindeki 10 mahallenin tamamında alım ve teslim yapıyoruz: